Son Guncelleme11:07:31 PM GMT

Buradasınız: Kemirgenler >> Fareler

Fareler

e-Posta Yazdır PDF

Kemiriciler (Latince: Rodentia), uyum bak?m?ndan çok ba??ar?l? olan bir memeli tak?m?d?r.

Alt ve üst çenelerinde iki??er tane sürekli büyüme e??iliminde olan kesici di??ler bulunur. Köpek di??leri yoktur. Gözler ba???n her iki yan?nda topland????ndan hem önlerini hem arkalar?n? ayn? derecede görebilirler. ç?ok iyi ko??ar, t?rman?r, s?çrar ve yüzerler. Y?lda birkaç kere ve her do??umda 1-18 yavru do??urabilirler.

 

Farelerden Bula??an Hastal?klar: ç?ok süratli ve çok say?da üreyen fare insan sa??l???? bak?m?ndan her zaman ciddi tehdit olu??turan bir memelidir. Girilmesi güç tünellere, çat? aral?klar?na, la???mlara yuvalar kurarak durmadan do??urur. Durmadan da yiyen ve çok obur olan bu hayvan insanlar?n g?dalar?na, e??yalar?na, giyeceklerine, dadan?rlar ve onlar? kemirirler. Tahta, s?va, kerpiç hiç bir??ey dinlemez ve kemirerek kendine geçi?? yollar? açar, düz duvara t?rman?r, di??leri fevkalade keskin ve sivridir.

Farelerin çe??itli cinsleri vard?r. Bunlar?n bir k?sm? beyaz fareler laboratuarlarda özel olarak yeti??tirilerek deney hayvan? olarak kullan?l?rlar.
Tehlikeli ve yayg?n fareler s?çan denilen gri renkli tav??ana yak?n büyüklükte la???m fareleridir. Küçüklerine f?nd?k s?çan? ismi verilir.

Farelerin ekonomik olarak her y?l milyarlarca lira insanlara zarar verdikleri, bazen ??ehirler, metrolar? i??gal ettikleri günün konusu haline gelebilir. Bunun yan?nda insanlara ta???d?klar? ve bula??t?rd?klar? hastal?klar konunun en önemli bölümüdür.

Farelerden insanlara bula??an en önemli hastal?k Veba'd?r. Zaman zaman dünyada büyük salg?nlara sebep olmu??, Avrupay? kas?p kavurmu?? ve sava??lardan daha fazla insan?n ölümüne sebep olmu??tur.

Farelerin di??er bula??t?rd?klar? hastal?klardan biri de "Fare ?s?r???? hummas?" ismi verilen hastal?kt?r. Yüksek ate?? ve döküntülerle seyreden tehlikeli bir hastal?kt?r.

Yine ate??li ve bezlerin ??i??mesi ile ortaya ç?kan "Tularemi" hastal????da fareden bula???r. Baz? paraziter hastal?klar da geçebilir.
Bir di??er hastal?k deri kanamalar? ve kanl? idrar, yüksek ate??le öldürücü olan "Weil" hastal????d?r.

Fareler s?k????nca veya gece uykuda insanlar? ?s?rabilirler. Böylece kuduz bula??t?rabildiklerini de unutmamak gerekir. Temizlik ve farelerle sava?? insan sa??l???? bak?m?ndan çok önemlidir

Fare ve ha??ere mücadelesi yüzy?llard?r insano??lunun en büyük problemlerinden biri olmu??tur.

Fare ve ha??ereler dünya G?da ç?retiminin %20 `den fazlas?n? kullan?lamaz hale getirirek ciddi ekonomik kay?plara yol açarlar. Buna ek olarak neden olduklar? hasarlar ve hastal?klar nedeniyle kemirgen mücadelesi çok önemlidir.
Verilere göre dünyada nedeni belli olmayan yang?nlar?n %20 `den fazlas? özellikle fareler nedeniyledir.

Infeksiyon riski
Fare ve ha??ereler üretim ve depolama a??amas?nda ekonomik zararlara yol açmalar?n?n yan?s?ra viral, bakteriyel ve parazit infeksiyonlar?n?nda yay?lmas?na neden olmaktad?rlar. Kemirgenler ?drar ve d???k?lar? ile viral, bakteriyel ve parazitik kökenli hastal?k yayarlar.

ç?rnegin orta ça?? Avrupas? veba salg?nlar? ve ölümler bunun en ciddi örneklerinden biridir. Her sene yüz milyonlarca insan sinek ve sivrisineklerin bula??t?rd???? viral, bakteriyel ve parazitik infeksyionlardan hayatlar?n? kaybetmektedir. Afrika k?tas?ndaki s?tma 21. y.y`da bile milyonlrca çocuk ve yeti??kinin hayatalar?n? erken dönemlerde söndürmektedir. Buna ek olarak ekonomik ve sosyal problemlerde beraberinde gelmektedir.
Hantavirus, g?da zehirlenmeleri, alerjik ast?m, LCMV viral infeksyionu vb birçok hastal????n bula??mas?na ve yay?lmas?na kemirgenler sebep olurlar. LCMV; yüksek ate??,a??r?l? kas ve kusma gibi belirtileri vard?r. 'Lymphocytic Chori' di??i fareden yavrular?na geçen bir virüs oldu??u için bula??ma ve hastal?k riskinin yay?lmas? çok h?zl? seyir eder. 50 fare 6 ayda 100.000 fare popülasyonuna ula???r. Dolay?s?yla korkunç bir yay?lma söz konusudur.


Fareler e??er büyük bir pastan?n küçük bir kenar?ndan dahi ?s?r?k ald?klar?nda tüm pasta kontamine olmaktad?r. ç?zellikle son zamanlarda dünyada ast?m vakalar?n?n artmas?n?n nedenlerinden biride (Musmusculus Domesticus) türü kemirgenlerin insan g?dalar?n? kontamine etmesi nedeniyledir.
Fare ve ha??ere mücadelesinde göz önünde bulundurulmas? gerekenler
Hedef zararl?lar?n biyolojisi, ço??ald???? ve aktif hale geçti??i mevsimler, üredi??i ve sakland???? ortamlar tam olarak bilinmelidir.
Yönetici personelin e??itimine ve vektör kontrolüne önem verilmelidir.
Mevcut uygulamalar?n bilinçli ve düzenli bir ??ekilde yap?lmal?
Do??ru ürün ve mücadele yöntemi seçilmeli
?laçlama zaman?n?n,vektörlerin ya??am ??ekilleri ve metebolizmalar? göz önünde bulundurulmal?
?nsektisit kullan?l?caksa ortama özgü riskler dikkatle gözden geçirilmeli. insan ve hayvan sa??l????na etkileri ön planda tutulmal?
?laçlama ile meydana gelebilecek çevre kirlenmesine dikkat edilmeli
G?da maddeleri ve g?da haz?rlanmas?nda kullan?lan araç ve gereçlere ilaç bula??mamas? için önlemler al?nmal?
Vektörlerin ta???d?g? mikroplar?n ve insanlara verdi??i büyük zararlar?n do??uracag? tehlikeler dikkatle göz önünde bulundurumal?,

Tarlalara, ambarlara ve evlere dadanarak insan?n besin kaynaklar?na ortak olurlar. ?nsan eliyle yap?lm??? korunakl? yap?larda ya??amay? ye??leyen birçok tür, depolanm??? yiyecekleri tüketen, her çe??it gereci kemiren, hatta hantavirüs,tifüs, veba gibi salg?n hastal?klar? ta???yabilen önemli zararl?lard?r. Do??ada ya??ayan ve kalabal?k sürüler halinde bulunduklar?nda zaman zaman tar?m ürünlerine büyük zararlar verebilir. Birçok yaban?l hayvan?n en önemli besinlerinden biri olan fareler bu yönleriyle do??al dengeyi koruyan hayvanlar olarak da kabul edilir.

Fare hayvanlar ç¢leminin birer üyesi olup kemirgenler içinde incelenen memeli bir hayvand?r. Fareler di??er ha??erelerden farkl? bir yap?ya sahiptirler. Dünyan?n her yerinde ya??ayan ve hem otçul hem de etçil beslenen hayvanlard?r. Yap?lar? türlerine ba??l? olarak de??i??mektedir fakat vücut biyolojileri ayn?d?r. Fare iskelet sistemine sahiptir. Bu bak?mdan vücut yap?s? geli??mi?? bir haldedir.

Farelerin bedeninde toplamda 4 aya??? vard?r ve ayaklar?n?n ucunda parmaklar? vard?r ve her parma???n?n uç k?sm?nda t?rnaklar? bulunur bu sayede çok yüksek yerlere t?rman?rlar ve çok h?zl? ko??arlar. Baz? fare türlerinde ön ayaklar k?sa halde arka ayaklar ise çok uzun olmaktad?r. T?pk? kanguru faresinde oldu??u gibi ön ayaklar çok k?sa arka ayaklar ise çok uzundur.

Farenin bedeninin bitiminde uzunca kuyruklar? bulunur baz? türlerinde bu kuyruk bedenin 2 kat? kadar olabilmektedir. Fare kuyru??unu genellikle tutunma arac? olarak kullan?r. Farelerin ba?? k?sm?nda a???z yap?lar? bulunur ve a??z?n?n içinde s?ral? halde di??leri vard?r. Farenin di??lerinin özelli??i çok sert cisimleri dahi kemirebilirler.

Bazen mermer gibi sert cisimleri dahi kemirirler. Bu kemirilme a??amas?nda farenin di??leri körelir fakat farenin di??lerinin özelli??i di??lerin kendisini yenilenmesidir. Farelerin tükürük salg?s? da narkoz etkisinde insan ve hayvanlar? pasif durumda yakalad?klar? zaman, özellikle geceleri bu canl?lar?n kulak, burun, dudak ve parmaklar?n? kemirerek yerler.

Tükürü??ünün özelli??inden dolay? canl?lar bunu fark etmezler. Fareler'de burun ba???n ön k?sm?ndad?r ve çok güçlü koku alma hissine sahiptirler. Fareler birçok hayvan? kokusundan tan?r. Ve yiyeceklerin kokusunu da çok uzaktan alg?larlar. Farelerde a???z ile burun aras?nda b?y?klar vard?r.

Farenin ba???n?n önadet göz ve 2 adet d??? kulak yap?lar? vard?r. Kulaklar baz? farelerde çok büyük baz?lar?nda ise çok küçüktür. Fareler beslenmek için ya??ad???? yere göre fakl? maddeleri seçerler. Baz? fareler tarlalarda ve ekinler aras?nda ya??arlar ve bitkilerle beslenirler.
Baz?lar? la???mda. Baz?lar? sularda baz?lar? da tamamen do??ada ya??arlar ve ya??ad???? çevreden beslenirler. Bunun yan?nda fareler besin olarak böcekleri, ölü hayvan le??lerini ve at?k olan her ??eyi yerler. Fareler çe??idine ve türüne göre fakl? say?da ço??al?rlar. Baz? fare türleri y?lda 4 baz?lar? ise 6 defa yavrularlar. Fareler di??er ha??erelerden farkl? olarak üremede canl? yavru do??ururlar. Yani fareler herhangi bir yere yumurta b?rakmazlar. Evinizde fare olup olmad????n? anlamak için temizlik yapt????n?zda e??er evde fare pisli??i var ise mutlaka evinizde fare var demektir. Fare pisli??i pirinç tanesi büyüklü??ünde ve siyah renktedir.

Farelerin genetik yap?s? t?pk? insanlara benzer bu bak?mdan insanlara çok faydas? vard?r. Geli??en ilaç sanayisi ve t?p fareleri insan yerine kobay olarak kullanmaktad?r. Bu da bilim aç?s?ndan çok önemli bir güzelliktir. Fareler ya??ad???? yere göre farkl? isimler al?rlar. Tarlada ya??ayan fareler tarla faresi, la???mda ya??ayanlar la???m faresi veya evlerde ya??ayan küçük farelere ev faresi denir

Share/Save/Bookmark